Almanach Gracza: Nowa Odsłona

Z cyklu Wyważanie otwartych drzwi: Reguły gry
Autor: Maciej 'repek' Reputakowski
Ilustracje: Magdalena 'MEaDEA' Madej-Reputakowska
Redakcja: Michał 'ShpaQ' Laszuk



Dlaczego i po co, czyli wstęp

Istnieje kilka przyczyn powstania poniższego tekstu. Z oczywistych powodów pomijamy względy finansowe, chęć zdobycia sławy i tym podobne przyziemne pobudki. Wiąże się z tym długa historia, więc lepiej zacząć od samego początku.

Wieki temu na konwencie Geheimnisnacht w Lublinie, światło dzienne (a raczej jarzeniowe) ujrzała prelekcja Tomasza Z. Majkowskiego oraz wyżej podpisanej Magdaleny Madej-Reputakowskiej. Mniejsza w tej chwili o jej temat - ważne jest to, iż dała ona początek całemu cyklowi spotkań pod wspólnym tytułem: Wyważanie otwartych drzwi. Każde z nich dotyczyło spraw z pozoru oczywistych i banalnych, nikt ze słuchaczy właściwie niczego nowego się nie dowiedział. Stało się tak dlatego, iż celem tych spotkań nie było odkrywanie Ameryki, lecz porządkowanie wiadomości, chwytów i tym podobnych składników tworzących gry fabularne, a stosowanych przez graczy nieświadomie. Uczestnicy ze zdumieniem spostrzegali, że tak naprawdę posiadają wszelką wiedzę potrzebną do przeprowadzenia udanej rozgrywki, ale nie wykorzystują jej w pełni, polegając wyłącznie na swojej intuicji.

Zaloguj się aby wyłączyć tę reklamę

Podstawą dla niniejszego artykułu jest, inspirowany spostrzeżeniami Małgorzaty Majkowskiej, tekst Tomasza Z. Majkowskiego i Michała Madeja, w którym pokusili się o podział graczy wedle języka, jakiego używają na sesji. Teoria Majkowskiego i Madeja zakłada, że istnieją cztery typy graczy, z których każdy szuka na sesji gier fabularnych czegoś innego, chce się bawić na swój własny sposób. Oczywiście, różnice między nimi są płynne, chodzi tylko o dominujący u danej osoby typ podejścia do RPG.

Te typy to: Odgrywacz, którego interesuje przede wszystkim fakt wcielania się w postać i przeżywania jej emocji; Opowiadacz, który pragnie usłyszeć ciekawą i intrygującą historię, poczuć się jak bohater powieści; Strateg, dla którego sesja to rodzaj taktycznej partii, a współczynniki postaci są sprawą pierwszoplanową oraz Komentator, który chce zjeść, wypić i pośmiać się w gronie przyjaciół

Czytając artykuły poświęcone grom fabularnym nietrudno zauważyć, że są one często nastawione wyłącznie na jeden z wymienionych typów rozgrywki, co w efekcie prowadzi do dyskryminacji graczy preferujących inny typ zabawy. Zaprezentowany podział nie stawia żadnego z nich wyżej, nie wartościuje. Na sesji wszyscy, z założenia, mają się dobrze bawić.

Dochodzimy tym samym do sedna naszego artykułu. Spisane w nim rady i przykazania skierowane są do wszystkich graczy i Mistrzów Gry, bez względu na "preferencje systemowe" - staraliśmy się uporządkować warunki, które pomogą w stworzeniu dobrej sesji. Dobrej, to znaczy takiej, na której nie ma graczy bawiących się lepiej i gorzej. Na sesji każdy, bez względu na osobiste upodobania, powinien być traktowany tak samo.


Baza

Zanim przejdziemy do "przykazań właściwych", zwróćmy uwagę na kilka zasad, bez których nie ma sensu siadać do stołu, a o których często się zapomina. Tworzą one naszą Bazę - punkt wyjścia dla każdej udanej sesji.

Po pierwsze, gramy tylko z osobami, które lubimy i których towarzystwo nam odpowiada. Nie umawiamy się na sesję z kimś, kto nas okradł, odbił nam dziewczynę czy przejechał psa. To, że w czasie gry odgrywa się jakąś postać, nie znaczy, że zapomina się o tym, kim się naprawdę jest. Nie można uciec od swoich uprzedzeń względem drugiej osoby, co prowadzi do niezdrowej atmosfery, komplikując zadanie MG i innym graczom.

Po drugie, jesteśmy w dobrym humorze. Jeżeli rzuciła cię dzisiaj dziewczyna, lepiej odpuść sobie granie tego wieczoru. Naburmuszony gracz lub Mistrz Gry to zmora dla reszty uczestników zabawy. Lepiej nie traktować sesji jako odtrutki na zły nastrój, gdyż tylko psuje się go innym.

Po trzecie, wyspaliśmy się i jesteśmy wypoczęci. Czy można wyobrazić sobie bardziej irytującą sytuację od tej, kiedy w trakcie emocjonującego opisu dramatycznej walki gracz, którego postać znajduje się w samym centrum wydarzeń, zasypia? O MG nie wspominając.

Poza tym, ideałem jest, jeśli dysponujemy wystarczającą ilością czasu do rozegrania przygody (lub jej fragmentu) zaplanowanej przez prowadzącego. Niedopuszczalna jest sytuacja, w której gracz spóźnia się dwie godziny, a potem, jak gdyby nigdy nic, mówi, że ma tylko godzinkę.

Wreszcie, co najważniejsze, wszyscy chcemy grać. Problem pojawia się głównie wtedy, gdy tylko jedna osoba nie ma ochoty, ale bierze udział w sesji, nie chcąc sprawiać zawodu reszcie. Dla dobra rozgrywki lepiej przełożyć spotkanie. Pamiętajmy jednak, by postępować tak tylko w wyjątkowych okolicznościach - faktem jest, że piękny zwyczaj spotykania się w innych miejscach niż knajpa lub chat room zamiera. Lepiej się do tego nie przyczyniać.


Z Bazy wynika proste przesłanie - szanujmy się. Szanujmy swój czas i wysiłek włożony w zorganizowanie sesji. Gdy ma się gorszy dzień, zawsze lepiej nawet w ostatniej chwili odwołać grę i wyjść z twarzą, niż popsuć wszystkim zabawę.


Almanach Gracza: Nowa Odsłona

Uwaga: Podejście, które przedstawiamy w poniższych dekalogach to nasza propozycja. Istnieją różne interpretacje mechanizmów rządzących sesją i samą grą, która odbywa się w jej trakcie. Aby uniknąć nieporozumień, wystarczy, by uczestnicy sesji podzielali ten sam punkt widzenia i możliwie jak najbardziej zgadzali się w podstawowych założeniach.

Pomysł na podjęcie tego tematu pojawił się dość dawno. Główną przyczyną był niedobór artykułów skierowanych wprost do graczy. Wynika to z prostego faktu, iż piszą je przede wszystkim Mistrzowie Gry, którzy chcą się podzielić pomysłami z kolegami po fachu.

W lutym 2002 na łamach Mima ukazał się tekst Tomka Rzepeckiego, a następnie dalsze artykuły w Portalach, po których na krótką chwilę zwątpiliśmy w sens naszej pracy. Postanowiliśmy jednak podzielić się przemyśleniami i dorzucić swoje trzy grosze do sprawy, tym bardziej, że z wieloma poglądami zawartymi w wyżej wspomnianym tekście nie mogliśmy się zgodzić. Wydawało nam się wówczas, że autor nastawił się na spisanie dekalogu przede wszystkim dla graczy-odgrywaczy, pomijając przy tym inne aspekty rozgrywki.

Nie mogliśmy, i wciąż nie możemy, odmówić mu racji w jednej niezmiennie zasadniczej kwestii...:


1. Mistrz Gry ma zawsze rację.

Naczelna pozycja MG opiera się przede wszystkim na jego autorytecie. Z tej przyczyny podważanie go lub poddawanie w wątpliwość kompetencji prowadzącego jest bardzo szkodliwe.

Jeżeli dojdzie do sytuacji, w której MG popełnia błąd (szczególnie jakiś nieistotny dla przebiegu scenariusza), a ty jesteś jedyną osobą, która to zauważyła - lepiej przemilcz sprawę. Na ewentualne uwagi będziesz miał czas po sesji, kiedy możesz wyrzucić wszystko, co ci leży na sercu.

Gdyby pomyłka okazała się naprawdę istotna, napisz prowadzącemu kartkę z wiadomością lub powiedz mu o tym na ucho. Grunt, żeby nie osłabiać jego wizerunku nieomylnego władcy przed resztą graczy.

Istnieje wyjątek o tej zasady. Może się zdarzyć, że MG, świadomie albo nie, wprowadzi do przygody motyw, który osobiście urazi Ciebie lub kogoś z drużyny poprzez nawiązanie do jakichś osobistych lęków, kompleksów czy niemiłych przeżyć. Nic nie stoi wówczas na przeszkodzie, abyś zwrócił na to uwagę i wyjaśnił, co ci nie odpowiada (najlepiej w cztery oczy z prowadzącym).

Nikt nie ma prawa, nawet dla dobra przygody, prowokować sytuacji, które ranią uczucia drugiej osoby. To tylko zabawa, a nie seans u psychologa.

NIE

MG (do Marcusa, grającego bushi): Trwa bitwa, jesteście w samym wirze walki. Przebijasz właśnie jednego z przeciwników, gdy dostrzegasz, jak za plecami dowódcy twojego oddziału, jeden z wrażych samurajów wznosi katanę do ciosu... Czas zwalnia, lecz jest niemalże pewne, że nie zdążysz.

Marcus: Wzywając na pomoc Fortuny, wydaję wszystkie pozostałe punkty Pustki i rzucam się z bojowym okrzykiem w tamtą stronę, by zablokować cios...

MG: To bardzo trudny rzut, ale... *odgłos toczących się kości* Udało ci się! Parujesz potężne cięcie, zatrzymując ostrze tuż nad głową swojego dowódcy! Piorunujący ból przeszywa twoje ramię!

Gary (przysłuchujący się scenie): Jak to? Chwila! Przecież kataną się nie da parować, bo na pewno by pękła!

TAK

MG (do Gary'ego, grającego gliniarza): Strzały milkną, akcja zakończona. Widzisz wszystko jak przez mgłę, patrząc na krew cieknącą z rany. Słyszysz, jak twoi towarzysze z brygady antyterrorystycznej wzywają karetkę i już po chwili pędzisz na sygnale. Szpital wita cię charakterystycznym zapachem...

Stefan (na kartce do MG): Oszczędź mu sceny operacji. Ma chorą babcię w szpitalu.

MG: Ogarnia cię ciemność. Gdy otwierasz oczy, orientujesz się, że nie jesteś sam. Otacza cię wianuszek znajomych twarzy, w końcu to pora odwiedzin...

2. Nie szantażuj Mistrza Gry.

Zrób teraz rachunek sumienia i zastanów się, ile razy w swojej karierze gracza miałeś za złe swojemu Mistrzowi Gry, że nie miał ochoty poprowadzić tobie i twoim przyjaciołom. Może brakowało mu czasu, nie przygotował scenariusza albo się z kimś umówił, ale ciebie to nie obchodziło, bo akurat chciałeś podciągnąć swoją postać na kolejny poziom.

Mistrzowi Gry, który jest twoim przyjacielem, na pewno nie jest przyjemnie, gdy spotykasz się z nim tylko wtedy, gdy umówicie się na sesję. Równie paskudnie poczuje się w chwili, gdy po emocjonującej grze i dopracowanej sesji usłyszy, że była słaba, bo nie pojawił się twój ukochany Bohater Niezależny lub wątek.

Pamiętaj, aby nie wywierać na prowadzącym presji, by bez przerwy wprowadzał do przygód twoje ulubione elementy. Jeśli jest dobry w tym, co robi, wie, że nadmiar przyjemności prowadzi do przesytu. Będzie zatem dawkował te motywy tak, aby ci się zbyt szybko nie znudziły.

NIE (oparte na faktach)

MG (zaspany, patrzy na zegarek): Halo, słucham? Cześć, Marcus. Wiesz, która jest godzina? Normalni ludzie o tej porze śpią. Nie wszyscy są informatykami.

Marcus: Jasne, ale posłuchaj. Sam wiesz, że mój Marcus czuje coś więcej do Angeliki...

MG: Tej Bohaterki Niezależnej, którą wprowadziłem na twoje życzenie trzy przygody temu?

Marcus: No właśnie, ale ona ostatnio jest jakaś dziwna. Mam wrażenie, iż zmieniła się jej psychologia, że to już nie jest to samo. Myślę, że jak się z nią spotkam w najbliższej sesji, to poprowadzę rozmowę z nią tak, by wszystko wróciło do normy. Dobra? To przecież bez sensu, byśmy się kłócili i żebym musiał znowu ją zdobywać, prawda? No, to pa.

TAK

MG: Twoje pchnięcie trafia, wytrącając broń z ręki podstępnego Villanovy, a jego samego z równowagi. Łotr pada w tył, prosto w przepaść... *Rzut kośćmi* ...by w ostatniej chwili chwycić się krawędzi dachu.

Konrad (stając nad nim ze szpadą w ręce i poprawiając modne w tym sezonie, na dworze Imperatora, żaboty): I któż tu za chwilę będzie śliską żabą rozplaskaną o bruk?

MG: Jeszcze się spotkamy, morderco ślimaków. *Villanova puszcza się dachu i spada prosto do czekającej poniżej powozu, który po chwili znika za zakrętem*

Konrad (planując już resztę wieczoru w miłym towarzystwie kurtyzan): Kiedy tylko zechcesz, Don Pomodore, kiedy tylko zechcesz.

3. Okaż, że słuchasz.

Postaw się na miejscu Mistrza Gry. Przedstawiasz graczom wspaniałą, barwną scenę walki albo opowiadasz intrygującą historię... Chwilami wręcz zapominasz się w swoim szale i natchnieniu. Nagle, zerkasz na drużynę i co widzisz? Jeden zapisuje coś na karcie, drugi sprawdza współczynniki, trzeci gapi się w sufit, a czwarty, w czasie podniosłego momentu zesłania boskiego błogosławieństwa, odkręca z sykiem butelkę coli.

Oni wszyscy naprawdę słuchają. Gdzie zatem leży pies pogrzebany? Nie potrafią tego okazać. W takiej chwili MG czuje, że coś nie gra, wydaje mu się, że jego opis jest nudny, a akcja się nie klei.

Dlatego właśnie powinieneś starać się nie spuszczać prowadzącego z oka (nawet wtedy, gdy on nie patrzy na ciebie). Nie umkną ci przy tym żadne tajne sygnały jak, na przykład, znaczące mrugnięcie okiem przeznaczone wyłącznie dla twojej postaci.

Staraj się również zachować ciszę w chwilach, gdy nie grasz. Nie przeszkadzaj swoim przyjaciołom, słuchaj, co robią, by nie musieli ci tysiąc razy wyjaśniać, dlaczego właśnie bijecie się z bandą orków (Ale powiesz mi potem, dlaczego się tłuczemy, co, Asteriksie?). Dopinguj ich również przy rzutach. W ten sposób zbudujesz atmosferę drużyny, która trzyma się razem na dobre i na złe.

NIE

MG: Przed wami wielkie wrota, za którymi kryje się cel wędrówki. Niewyobrażalne skarby Starego Świata gromadzone tu od wieków przez całe pokolenia smoków. Jak to dobrze, że znacie otwierające je hasło...

Gracze (chórem): Hasło...?

Gary: No, był ten BN na samym początku, pamiętacie, w karczmie. Rozpisywałem sobie wtedy combosa.
Konrad: To ten BN, który zlecał nam zadanie, racja! Pamiętacie, co mówił, bo wyjmowałem w tym czasie melony z lodówki?

Marcus: Na mnie nie patrzcie, ja odgrywałem głęboki kryzys tożsamościowy związany ze zmianą uzbrojenia.

Stefan: Ja dostałem SMSa od foczki, więc sorry...

TAK

MG (do Konrada, grającego szermierza z Montaigne): A więc znowu się spotykamy, żabofilu. Cóż za pech, że nawet nie masz broni...

Stefan (przysłuchujący się scenie): Nie przerywając kokietowania gromadki kurtyzan, rzucam swój rapier przez całą długość salonu w stronę muszkietera.

Konrad (po wykonaniu udanego rzutu i chwyceniu oręża): Przyjaciele to najpotężniejsza broń, panie Villanova. I za chwilę się pan o tym przekona. Ponownie zresztą.

Powyższe trzy porady odnosiły się do tzw. rzeczywistości. Teraz pora na garść wskazówek zanurzonych nieco głębiej w świecie gry.


4. Zbuduj "grywalną" postać.

Istnieje takie powiedzenie, że najprostsze rozwiązania są najlepsze. Odnosi się ono również do procesu tworzenia postaci.

Gdy kreujesz nowego bohatera postaraj się pamiętać o tym, aby nie był on "za trudny" do ogarnięcia przez twojego MG. Nie zyskasz wiele, biorąc sobie zaletę geniusza arytmetycznego z zamiarem wykazania się swoimi umiejętnościami, jeśli prowadzący skończył matematykę w trzeciej klasie liceum, a teraz jest na polonistyce i nie będzie potrafił wprowadzić sytuacji, które dotyczyłyby wybranej przez ciebie zdolności.

Analogicznie niewskazana jest nadmierna komplikacja psychologiczna postaci, szczególnie, gdy drużyna liczy więcej niż dwie osoby. MG nie poradzi sobie z odpowiednią dla każdego z graczy interpretacją wydarzeń pod kątem psychiki jego bohatera. Ty sam będziesz niezadowolony, gdy zapomni, że wręcz patologicznie nie cierpisz za słonej zupy.

Wszystko zależy oczywiście od Konwencji - jeżeli grasz w Wampira (czy inny system, którego istotą są przeżycia emocjonalne) lub bierzesz udział w sesji solowej, poziom szczegółowości "wnętrza" może wzrastać.

Nie ma w zasadzie znaczenia, czy tworzysz bohatera sam czy razem z grupą. Ważne, abyś pamiętał, że ma on pasować do koncepcji MG oraz reszty drużyny (nawet jeśli bohaterowie graczy mają rywalizować, konflikt powinien mieć jakiś sens). Nie musisz łamać archetypów podanych w systemach, aby postać była ciekawa i przeżywała interesujące przygody. Granie "typowym" Skorpionem lub Tremere, który działa wbrew sobie, ale dla dobra klanu, wcale nie musi być nudniejsze od wcielania się w rolę zdrajcy, któremu na niczym nie zależy.

NIE

MG: To kim grasz?

Gary: Mój zabójca trolli, Engelbert Humperdinck III, jest synem szlachcica i chłopki. Oboje oczywiście nie żyją. Zmarli, wbrew pozorom, ze starości. Jego dziedzictwo sprawia, iż jest wyczulony na dworskie intrygi, ale przy tym uwielbia wiejskie jedzenie. Trudne związki uczuciowe z wczesnej młodości odcisnęły na nim swoje piętno, w efekcie czego kobiety, które spotka, muszą spełnić szereg wymogów. Tutaj masz ich listę, liczy zaledwie osiem punktów i cztery adnotacje. Poza tym nie lubi używać mieczy jednoręcznych (dwuręczne już tak), dwuręcznych toporów (woli jednoręczne), a nad kusze przedkłada łuki. Jest krasnoludem, oczywiście, a to ma jakieś znaczenie?

TAK

MG: To kim grasz?

Konrad: Jestem szermierzem z podstępnego klanu Skorpiona, w którym nade wszystko cenimy lojalność. Wykonuję misje wysokiego ryzyka, wymagające największego oddania oraz doświadczenia. Gdy byłem młody, mój pierwszy test wymagał zgładzenia własnego brata-bliźniaka, z którym byłem mocno związany. Zadanie wykonałem bez wahania. Czasem jednak zastanawiam się, co by się stało, gdyby ponownie zlecono mi zabójstwo kogoś bliskiego... Na szczęście szybko zapominam o tego typu rozterkach. Czy wspominałem już o pięknej Kuniko, która jest aktorką z rodu Shosuro?

5. Nie przychodź na gotowe.

Spójrz prawdzie w oczy - to MG odwala większość roboty. Kupuje podręczniki, wymyśla nocami scenariusze, czyta takie artykuły jak ten. Ty zazwyczaj ograniczasz swój wkład do stworzenia postaci, przyjścia na spotkanie i odegrania swojej roli. Warto się nieco bardziej postarać, aby choć trochę zniwelować tę różnicę zaangażowania w tworzenie udanej sesji.

Przede wszystkim powinieneś na wyrywki znać historię swojej postaci: najważniejsze wydarzenia, imiona przyjaciół i wrogów, wyznaczone cele. Warto także mieć ogólne chociaż pojęcie o założeniach systemu, w który grasz: kto jest kim, przeciwko komu się walczy, co w tym świecie uważane jest za dobre, a co za złe.

Byłoby świetnie, gdybyś w czasie sesji zapisywał nazwiska najważniejszych BNów, nazwy miejsc, które odwiedzacie i drobniejsze szczegóły, których znajomością zaimponujesz przy kolejnym spotkaniu. W ten sposób twój bohater zyska coś na kształt pamięci, a ty nie będziesz się musiał co chwila pytać, jak się nazywa ten wredny koleś, który chce zabrać twój ssskarb.

Idealny gracz panuje także nad wyglądem swojej postaci i jej nawykami. Jeżeli przez dwie sesje masz bliznę na prawym policzku, to nie przenoś jej (chyba, że za punkty doświadczenia) na lewy. Nie sprawiaj też zawodu drużynie, która pamięta cię jako uzależnionego palacza, rzucając nałóg, bo znudziło ci się jego odgrywanie. Ta konsekwencja jest szczególnie ważna dla MG, który planując jakieś wydarzenie dotyczące twojej postaci, może opierać się na jej dotychczasowym postępowaniu.

NIE

MG: Finał poprzedniej przygody zaskoczył was w lesie. Budzicie się rano, ognisko wygasło.

Gary (przeciągając się): Należałoby coś przekąsić. Konrad, skocz coś upoluj, a my ze Stefanem rozpalimy ogień.

MG: Khem, ich postaci mają swoje imiona.

Gary: No przecież moja postać je zna, nie? W końcu przedstawiał mi się ostatnim razem chyba. Hej, Stefan, to jak się nazywa twój zabijaka?

Stefan: Marianna du Angouleme. Córka księcia, którą eskortujecie.

TAK

MG: Finał poprzedniej przygody zaskoczył was w...

Konrad: Oj, ktoś tu nie dopilnował ogniska, moi panowie. Czy to nie czcigodny Wilhelm?

Marcus: Racz mi wybaczyć, panie, ale już moja pierwsza żona, święć panie nad jej frywolną duszą, mawiała, iż sen mam kamienny niczym...

Stefan: Aby powstrzymać cię od grzesznych zwierzeń, zaoferuję ci panie fajeczkę twojego ulubionego tytoniu. A potem wspólnie zastanowimy się, czy jeszcze daleko do stolicy i czy przypadkiem nie należało skręcić w lewo na rozstajach...

Gary: I czyńmy to szybko, albowiem obawiam się, iż ludzie kardynała depczą nam po piętach.

6. Kostki nie gryzą.

Odwieczny dylemat graczy na całym świecie: z kostkami czy bez? W proponowanym przy nas nastawieniu na preferencje graczy sprawa jest prosta - wszystko zależy od tego, jaką Konwencję obrali MG i drużyna. Jeżeli zdecydowaliście się na czyste odgrywanie bez żadnego rzucania, to zapomnij o tym punkcie. Jeżeli zaś postanowiliście nieco poturlać, to musisz się trochę wysilić. Warto również pamiętać, iż istnieją systemy, w których mechanika nie sprowadza się wyłącznie do rzucania kośćmi, lecz jest wpisana w logikę funkcjonowania świata.

Mówiąc krótko - powinieneś, w zakresie dotyczącym twojej postaci, znać mechanikę systemu, w który grasz. Jeżeli wiesz więcej, to świetnie, ale najważniejsze jest to, abyś w chwili, gdy prowadzący każe wykonać ci rzut na spostrzegawczość, nie pytał się pod jaki współczynnik ta umiejętność podchodzi. Taka sytuacja jest szczególnie denerwująca w bardziej dynamicznych scenach, na przykład podczas walki. Jeżeli gracz nie pamięta, jak się wykonuje rzut na inicjatywę, atak i obrażenia, spowalnia rozgrywkę, a tempo akcji spada. Bazowa wiedza o mechanice pozwoli ci także bardziej efektywnie wykorzystać zdolności twojego bohatera.

NIE

MG: Korytarz jest pusty, ale korporacyjna ochrona może pojawić się w każdej chwili. W zupełnej ciszy podchodzicie do drzwi. Są zamknięte.

Gary: Ja tu jestem od strzelania, więc nie wymagajcie za wiele.

Stefan: Luz, ziom, może spróbuję z kopa?

Konrad: A może zapukasz, głąbie? To solidny zamek, wymaga specjalisty. No nic, pozostaje zdać się na ładunek wybuchowy.

MG (chwilę później): Eksplozja nie była potężna, lecz detektor ciepła zareagował. Skowyt alarmu i tupot kroków. Zanosi się na ciężką przeprawę. Nie okrada się bezkarnie Arasaki.

Marcus: Hm, panowie, a pod jaką cechę podchodzi Otwieranie Zamków? Bo mam je na 10...

TAK (oparte na faktach)

MG (do Konrada grającego bushi): Wielki demon rusza w waszą stronę. Obok ciebie bezwładnie leży samurai-ko, która - nim omdlała z wycieńczenia - powierzyła ci swoją katanę i honor.

Konrad: Staję naprzeciwko oni z wzniesionym do ciosu ostrzem towarzyszki.

MG: Jeśli chcesz stawić mu czoła, musisz wykonać test Siły Woli na poziomie 15.

Konrad: To może być trudne, mam tylko jedną k10 i żadnych punktów Pustki, by zwiększyć pulę. *Rzut kośćmi* Tylko dziewiątka... za mało.

MG: Cień demona, jak strach, pada na ciebie...

Konrad (biorąc w dłoń dwie k10): Dwa ostrza, dwa obowiązki, dwie kostki. *Rzut kośćmi: 7 i 8* Konrad spogląda z wyczekiwaniem na prowadzącego.

MG: Bez strachu w sercu stajesz do walki.

7. Twórz świat gry.

Było coś dla Strategów, pora więc na Odgrywaczy, choć nie tylko. Mistrz Gry nie jest jedynym twórcą świata, w którym żyje twoja postać. W ogromnym stopniu kreujesz go razem z pozostałymi graczami, często nie zdając sobie z tego sprawy.

Dochodzi do tego głównie w chwilach, gdy "sam z siebie" opisujesz, co robi twoja postać, siedząc w karczmie czy rozmawiając z BNem. W takich sytuacjach odgrywasz nawyki postaci i prezentujesz ją przed innymi. Wchodząc w interakcję z pozostałymi członkami drużyny budujecie wewnętrzny świat grupy, tworząc relacje między waszymi bohaterami.

Aby wspomagać ten proces, staraj się "nie wychodzić" z postaci w momencie, gdy nie uczestniczysz w akcji przygody. Jeżeli MG wyszedł z pokoju, prowadź nadal rozmowę na temat związany ze scenariuszem. W ten sposób utrzymasz klimat i pomożesz prowadzącemu w podtrzymaniu atmosfery.

W tym wszystkim pamiętaj tylko o jednym - nie łam Konwencji i estetyki. Grając w system fantasy, nie zaskakuj nagle prowadzącego pomysłem z estetyki science-fiction, który nie pasuje do nastroju i ogólnych założeń świata.

NIE (oparte na faktach)

MG: Siedzicie w karczmie, gdy przysiada się do was tajemniczy zakapturzony mężczyzna. Od słowa do słowa oferuje wam królestwo i pół księżniczki za zgładzenie smoka. Chciałby, abyście wyruszyli natychmiast...

Gracze (chórem): Hajda!

Stefan: Ja muszę jechać do mojego kuzyna, mamy zjazd rodzinny. Nie wybaczy mi, jeśli się nie pojawię.

MG (parę godzin później): Wielka poczwara zieje na was ogniem. Tarcza Gary'ego hamuje impet podmuchu, a żar osmala tylko twarz wojownika.

Konrad: Wykorzystując tę chwilę, ciskam Lodowy Pocisk wprost w rozwartą paszczę!

MG: To szansa jedna na milion, ale może się udać. Rzuć sobie na...

Stefan: A ja mówię do cioci, że ładnie wygląda, ale powinna zerwać z wujkiem, bo ten nie traktuje jej poważnie. Mogłaby ewentualnie wyjechać ze mną na Bora Bora. W końcu jest jeszcze niczego sobie.

TAK

MG: East End to niezbyt spokojna dzielnica miasta, należy być czujnym, by utrzymać się na powierzchni. Na szczęście Salazar (fixer, którym gra Marcus) jest stąd i ma swoje kontakty. Siedzicie przy barze w podrzędnej knajpce, czekając na obsługę. Przepraszam was na chwilę, za dużo coli.

Marcus (zaraz po wyjściu MG): Za barem pojawia się łysiejący barman, ze skrzypiącą cybernetyczną ręką. Przy kieszonce przepoconej flanelowej koszuli ma przypiętą karteczkę z imieniem: Joe. Polerując szklaneczkę, podchodzi do was: Co pijecie? Amfocolę czy coś ruskiego?

Stefan: Coś, do czego dołączona jest oferta pracy.

Marcus: Czy ja wyglądam na agencję towarzyską? Może chłopcy z miasta potrzebują kogoś do pilnowania magazynów przed plagą szczurów, jeśli łapiecie, o co mi chodzi. Ale nie wiecie tego ode mnie.

MG (od pewnego czasu przysłuchujący się sytuacji): Czyli poznaliście już Joe. To dobry kontakt na początek pobytu w East End.

8. Pamiętaj, że to tylko gra.

Nie tylko ty napracowałeś się tworząc postać swojego bohatera. Pozostali także włożyli w to sporo wysiłku i chcą, by ich doceniono. Aby do tego doszło na sesji muszą mieć możliwość, by się pokazać i zaprezentować swoje umiejętności odgrywania postaci, rzucania kostkami i pochłaniania pizzy na czas.

Bardzo często dochodzi do sytuacji, w której przebojowy gracz "rozwala" scenariusz w pojedynkę, nie zwracając uwagi na resztę drużyny i psując jej tym samym zabawę. Musisz pamiętać o tym, że skoro jesteś magiem, to nie powinieneś pchać się do pierwszego szeregu w scenie walki na miecze, gdyż została ona zaplanowana dla kumpla, który prowadzi wojownika. Zaufaj MG - jeżeli jest dobry, to i dla ciebie znajdzie się chwila, w której wykażesz się swoją wiedzą i zasobem ognistych kul. Po prostu znaj swoje miejsce w szyku i daj pograć innym, a wtedy na pewno będziesz miał swoje pięć minut.

Gry fabularne zakładają ponadto pewną dozę rywalizacji i, póki przebiega ona w zdrowy sposób, nie ma w tym nic złego. Konwencja systemu może przewidywać, że bohaterowie nie muszą współpracować. Przykładowo, w Wampirze każdy z graczy dąży do własnych celów i może nawet próbować zabić postać drugiej osoby. Gracz w ramach obrony przed atakiem nie powinien kraść czasu innemu uczestnikowi sesji.

"Walcząc" z innymi, pamiętaj o tym, że to tylko zabawa i musisz dać pozostałym chwilę, aby oni także mogli poknuć przeciwko tobie.

NIE

MG: Potężny czarodziej Murasan Czarny stoi po przeciwnej stronie mostu. Mroczny opal na jego lasce lśni złowieszczo. Wodzi po was wzrokiem i zatrzymuje go na magu (granym przez Konrada): Nie przejdziecie! Nie ma czarodzieja, który mógłby się ze mną równać!

Stefan: E tam, zaraz nie przejdziemy. Gary lecz mnie, jakby coś się działo. Marcus, możesz pożyczyć tej trucizny, co bym sobie miecz dopalił? Dzięki. Wyjmuję swój artefaktyczny kawał żelastwa i idę spuścić łomot kolesiowi. Do zobaczenia po drugiej stronie.

Konrad: A chcesz przynajmniej jakiś czar ochronny?

Stefan: Nie, a po co?

TAK

MG (w obecności wszystkich graczy, do Marcusa): Twój pawilon herbaciany został przygotowany na przybycie gościa. Gościa, który jest twoim największym wrogiem i rywalem w wyścigu o łaski na dworze cesarza.

Marcus (w obecności wszystkich graczy): Nim przybędzie, odprawiam wszystkich i dodaję trucizny do jego czarki z herbatą. Zabija w ciągu doby.

Konrad (grający gościa wkraczającego do pawilonu): Witaj, panie. Cieszę się z tego spotkania, choć wiem, że nie darzysz mnie przyjaźnią.

Marcus: Zatem napijmy się razem herbaty, by spłukać gorzki smak niechęci.

Konrad (tuż po wychyleniu czarki): Zaiste doskonała herbata, rozgrzewająca duszę. Mam nadzieję, iż to z czym przybywam, ucieszy cię równie mocno. Oto list od samego cesarza, w którym składa moje życie w twoje ręce.

Marcus: W moich progach, panie, nic ci nie grozi. Z radością przyjmuję mój obowiązek.

9. Wyczuwaj Konwencję.

Jak być może zauważyłeś, jest jeden termin, który dość często wypływa w naszych rozważaniach. Chodzi o magiczne słowo Konwencja, której znajomość pozwoli ci dobrze wypełnić rolę gracza. Do tego wspólnego mianownika sprowadzają się w zasadzie punkty od czwartego do ósmego, są mu podległe.

Zdolność wyczuwania Konwencji to wrażliwość na typ i nastrój sesji. Dzięki niej nie opowiadasz głupich dowcipów podczas gry w dworską Legendę Pięciu Kręgów i nie przynudzasz podczas głupawki w Toonie. Jeżeli dysponujesz tą umiejętnością, starasz się wypowiadać i "myśleć" zgodnie z klimatem systemu oraz atmosferą przygody.

Niektórzy "rodzą się" z tą umiejętnością, innym zdobycie jej zajmuje nieco dłużej, a nielicznym nigdy się nie udaje. Warto się jednak starać, gdyż gracz, który czuje Konwencję, jest największym skarbem dla każdego MG. Nawet wówczas, gdy sam prowadzący nie zdaje sobie sprawy z natury tej umiejętności.

Konwencję można przełamywać, lecz należy czynić to z wyczuciem, w sposób przygotowany i logicznie wynikający z wcześniejszych działań lub usprawiedliwiony późniejszym postępowaniem.

NIE

MG (do Gary'ego): Wielki turniej jak co roku przyciągnął kwiat rycerstwa z całego kraju. Nie mogło zabraknąć tu i ciebie wraz z dzielną świtą. Jesteś niepokonany od wielu lat, twoja sława cię wyprzedza, a najznamienitsze damy zabijają się o to, byś reprezentował ich barwy. Chlubisz się tym, że wszyscy uciekają już na dźwięk twojego imienia.

Gary (stając w szrankach): Prawdziwy rycerz zachowuje pokorę wobec przeciwnika. I nigdy nie ustępuje z pola.

MG: Nagle wśród namiotów dostrzegasz znajomą sylwetkę człowieka, którego nie widziałeś od lat.
Gary: Czy to...?

MG: Tak, to on. Jedyny człowiek, który kiedykolwiek cię pokonał.

Gary (do Marcusa): Giermku mój wierny, pozwól tu na chwilę. Masz jeszcze ten komplet sztyletów, który ci się ostał po poprzednim zawodzie? To świetnie. Widzisz tamten namiot?

TAK

MG (do wszystkich graczy): Rezydencja Wayne'ów to mroczna budowla z początku wieku. Gdy, prowadzeni przez kamerdynera, wkraczacie w jej podwoje, wita was zapach tradycji i śmierci. W salonie na perskim dywanie leży trup hrabiego.

Stefan (do kamerdynera): To pan wezwał policję? Czy w posiadłości mieszka, tudzież mieszkał, ktoś poza panem i hrabią?

MG (jako kamerdyner): Tak. Nie.

Konrad: Co o tym sądzisz, drogi Cherlacku?

Stefan: To elementarne, drogi Fatsonie. Wszystko wyjaśni się pod koniec scenariusza po dostarczeniu niezbitych dowodów na winę tego tu kamerdynera. Dowodów, na poszukiwanie których teraz się udamy. Do widzenia panu.

MG (jako kamerdyner): Do widzenia.

10. Podziękuj.

Tylko tyle i aż tyle. Ktoś się napracował, abyś miło spędził ten wieczór. Ktoś grał z tobą w drużynie, znosił twoje błędy i pomagał w ciężkich chwilach. Nawet jeśli nie była to najlepsza sesja i tak powinieneś podziękować wszystkim obecnym, z MG na czele, za to, że przyszli i poświęcili swój czas. Jeżeli spotkanie kończą oklaski, nie trzeba już nic więcej mówić.

NIE (wszystkie oparte na faktach)

MG: Dzięki za sesję, świetnie się bawiłem, mam nadzieję, że wy również.

Gary: No może być, ale jeszcze sporo się musisz nauczyć.

Marcus: Fajnie, dzięki, choć chwilami było nudnawo.

Stefan: Zapłaciłem za bilet złoty pięćdziesiąt i zrzuciłem się na pizzę: kolejne pięć. I nawet nie dostałem nowego miecza. To się nazywa wyrzucić kasę w błoto.

Konrad: Która godzina? Chyba się zdrzemnąłem.

TAK

MG: Dzięki za grę, przepraszam, jeśli popełniłem jakieś błędy.

Konrad: Było super. Genialny pomysł miałeś z tą intrygą. Dopiero w ostatniej chwili zorientowałem się, kto zabił.

Gary: Dzięki Marcus, świetnie mi się z tobą grało w tej scenie pościgu.

Marcus: Nie ma sprawy, twój combos nieźle się sprawdził.

Stefan: Analizować będziemy, jak emocje opadną. Teraz chcę jeszcze poprzeżywać ostatnią walkę! Słyszeliście, jak mu przygadałem?